Kaynaklar
Yapay Zeka Görünürlüğü Sözlüğü
GEO'dan llms.txt'ye, yapay zeka görünürlüğü işinde karşınıza çıkan terimlerin kısa tanımları. Kaynağı olanların yanında bağlantı vardır.
AI Visibility Turkey, Zen Media, Optimum7 ve ecommerce.com'un Türkiye'deki çatısıdır.
Tanımlar çalışma tanımlarımızdır; sektör standardı değildir
"Çalışma tanımımız" yazan terimler için sektör genelinde kabul görmüş tek bir tanım yoktur; burada bizim kullandığımız anlamı veriyoruz. Bir motorun ya da kuruluşun belgesine dayanan tanımların yanında kaynak bağlantısı bulunur. Daha geniş bağlam için yapay zeka görünürlüğü rehberine bakın.
- AEO (Yanıt Motoru Optimizasyonu)
- Soruya doğrudan, kısa ve alıntılanabilir cevap veren içerik ve sayfa yapısı kurma işi. Türkçede "Cevap Motoru Optimizasyonu" da denir. (Çalışma tanımımız.)
- Agentic Commerce Protocol
- OpenAI'ın Stripe ile açık kaynak olarak yayımladığı, ChatGPT içinde ödemeyi hedefleyen protokol (basın haberine göre). Lansman haberleri ABD öncelikliydi; Türkiye'de kullanılabilirliği doğrulanmadı. TechCrunch ↗
- AI Bakışı (AI Overviews)
- Google aramasında bazı sorguların üstünde görünen yapay zeka özeti; destekleyici bağlantılar gösterir. Google'a göre yalnızca sistemleri faydalı bulduğunda görünür, bu yüzden çoğu zaman tetiklenmez. Google Search Central ↗
- AI Modu (AI Mode)
- Google'ın sorguları sorgu yayılımıyla ele alan yapay zeka arama deneyimi; klasik aramadan daha geniş bir bağlantı kümesi gösterebilir. Google Search Central ↗
- Atıf (citation)
- Yapay zekanın cevabında şirketinizi adıyla anması; motorlar çoğu zaman bir kaynak bağlantısı da gösterir. (Çalışma tanımımız.)
- Bahsedilme (mention)
- Cevabın metninde marka adınızın geçmesi; kaynak gösterilmiş olması gerekmez. (Çalışma tanımımız.)
- Bilgi grafı (knowledge graph)
- Varlıkları ve aralarındaki ilişkileri yapılandırılmış biçimde tutan veri ağı. Wikidata, açık bir bilgi grafı örneğidir. (Çalışma tanımımız.)
- Bing AI Performance
- Bing Webmaster Tools'ta (genel önizleme) Copilot, Bing yapay zeka özetleri ve ortak entegrasyonlardaki atıfları gösteren rapor: toplam atıf, ortalama atıf alan sayfa, grounding sorguları (örnek), sayfa bazında atıf ve görünürlük eğilimleri. Yalnızca atıf sayısını verir; yerleşimi vermez. Bing Webmaster Blog ↗
- ChatGPT-User
- Kullanıcının isteğiyle sayfa getiren OpenAI botu. robots.txt bu bot için geçerli olmayabilir. OpenAI: botlar ↗
- Claude-SearchBot
- Anthropic'in arama alaka düzeyi için indeksleme yapan botu. Anthropic'e göre engellemek Claude arama cevaplarındaki görünürlüğü azaltabilir. Anthropic: web taraması ↗
- Claude-User
- Kullanıcının sorusu gerektirdiğinde sayfa getiren Anthropic botu. Engellemek Claude arama cevaplarındaki görünürlüğü azaltabilir. Anthropic: web taraması ↗
- ClaudeBot
- Anthropic'in eğitim verisi için kullandığı bot. Anthropic: web taraması ↗
- GEO (Üretken Motor Optimizasyonu)
- İçeriği, üretken yapay zeka cevaplarında kaynak olarak kullanılacak biçimde hazırlama işi. Terim, Aggarwal ve arkadaşlarının 2023 tarihli makalesiyle resmileşti. (Çalışma tanımımız.) arXiv 2311.09735 ↗
- Google-Extended
- Gemini eğitimi ve grounding'i denetleyen bir robots.txt belirteci. Google Arama'ya dahil olmayı etkilemez. Google: ortak tarayıcılar ↗
- GPTBot
- OpenAI'ın eğitim için kullanabildiği bot. Arama ayarından bağımsızdır. OpenAI: botlar ↗
- Grounding (dayandırma)
- Modelin cevabını, getirdiği gerçek kaynaklara dayandırması. Google-Extended belirteci Gemini eğitimi ve grounding için kullanılır. (Çalışma tanımımız.)
- Halüsinasyon (hallucination)
- Yapay zekanın bir marka hakkında doğru olmayan bir şey söylemesi. Marka itibarı açısından düzeltilmesi gereken bir hata türüdür. (Çalışma tanımımız.)
- hreflang
- Aynı sayfanın dil ya da bölge sürümlerini arama motoruna bildiren işaretleme. Türkçe ve İngilizce sürümlerin eşleştirilmesi için kullanılır. (Çalışma tanımımız.) Google: yerelleştirilmiş sürümler ↗
- İstem (prompt)
- Bir yapay zeka asistanına yazılan soru ya da komut. Ölçümde alıcıların gerçekten sorduğu sorulardan istemler kurulur. (Çalışma tanımımız.)
- İstem evreni (prompt universe)
- Bir kategori için olası alıcı sorularının tümünü, kişi ve niyet segmentleriyle birlikte kapsayan istem kümesi. (Çalışma tanımımız.)
- LLM (büyük dil modeli)
- Çok miktarda metinle eğitilmiş, soruya metin olarak cevap üreten yapay zeka modeli. ChatGPT, Gemini, Claude ve Grok gibi asistanlar bu tür modellere dayanır. (Çalışma tanımımız.)
- LLM SEO
- GEO ve AEO ile aynı fikrin başka bir adı: büyük dil modeli tabanlı asistanlarda görünürlük çalışması. (Çalışma tanımımız.)
- llms.txt
- Jeremy Howard'ın 3 Eylül 2024'te ilk kez yayımlanan gayriresmi önerisi; onaylanmış bir standart değildir. Basına yansıyan habere göre Google'dan John Mueller hiçbir yapay zeka sisteminin onu kullanmadığını söyledi. Biz isteğe bağlı bir düzen işi sayıyoruz, sıralama kaldıracı değil. llmstxt.org ↗
- Markasız atıf (non-branded citation)
- Alıcı sorusunda şirket adınız geçmediği halde yapay zekanın sizi seçmesi. Markalı soru adınızı içerir ve bu sayıma dahil edilmez. (Çalışma tanımımız.)
- Merchant Center
- Google'ın ürün verisi platformu; Google'a göre AI Modu ve Gemini alışverişi için temel veri kaynağıdır. Satın al düğmesi için ayrıca native_commerce özelliği ve bir ilgi formu gerekir. Google Merchant Center Yardım ↗
- OAI-SearchBot
- OpenAI'ın, siteleri ChatGPT aramasında göstermek için kullandığı bot. İzin vermeyen siteler ChatGPT arama cevaplarında yer almaz. Ayar değişiklikleri yaklaşık 24 saatte etkili olur. OpenAI: botlar ↗
- Perplexity-User
- Kullanıcının isteğiyle sayfa getiren Perplexity botu; genellikle robots.txt'i dikkate almaz. Perplexity: botlar ↗
- PerplexityBot
- Perplexity aramasında siteleri gösteren ve bağlantı veren bot; Perplexity temel model eğitimi için tarama yapmadığını belirtiyor. Perplexity: botlar ↗
- robots.txt
- Sitenizin kök dizininde yer alan, hangi botların hangi sayfaları tarayabileceğini bildiren dosya. Yapay zeka botları için arama ve eğitim izinleri ayrı ayrı belirlenebilir. (Çalışma tanımımız.)
- schema.org
- Yapılandırılmış veri için ortak sözcük dağarcığı; Organization, Product, Article gibi türleri tanımlar. Google, yapay zeka özellikleri için özel bir şema gerekmediğini söylüyor. (Çalışma tanımımız.) schema.org ↗
- Sorgu yayılımı (query fan-out)
- AI Modu'nun bir soruyu alt konulara bölüp birçok ilgili aramayı birlikte çalıştırması. Google bu davranışı böyle tarif ediyor. Google Search Central ↗
- Varlık (entity)
- Bir markanın, kişinin ya da kavramın arama ve yapay zeka sistemlerince tek ve tutarlı bir nesne olarak tanınması. İsim ve profil bilgilerinin tüm platformlarda tutarlı olması bunu destekler. (Çalışma tanımımız.)
- Wikidata
- Wikimedia'nın açık, yapılandırılmış veri tabanı. Bir kaydın yer alabilmesi için bir Wikimedia bağlantısı, ciddi kamusal kaynaklarla tanımlanabilir bir varlık ya da yapısal bir ihtiyaç gerekir. Wikipedia ise güvenilir ve bağımsız kaynaklarda önemli ölçüde yer almayı şart koşar; biz "Wikipedia sayfası aldırmayı" satmıyoruz. Wikidata: Notability ↗
- Yapay zeka paylaşım oranı (AI share of voice)
- Takip edilen istemlerin kaçında markanızın, adı verilen rakiplere kıyasla anıldığı. Hiçbir motor bu metriği tam olarak yayımlamaz. (Çalışma tanımımız.)
- Yapılandırılmış veri (JSON-LD)
- Sayfa içeriğini makinelerin anlayacağı biçimde etiketleyen işaretleme; Google JSON-LD'yi önerir. İşaretleme görünür içerikle uyuşmalıdır; sahte ya da alakasız işaretleme manuel işleme yol açabilir. Geçerli işaretleme görünmeyi garanti etmez. Google: yapılandırılmış veri politikaları ↗
Markanız yapay zeka cevaplarında nerede duruyor?
Web sitenizi ve konularınızı iletin; e-posta ile size dönelim.