AI Visibility Turkey
EN Talep Edin

Rehber

Yapay Zeka Motorları: Her Biri Nasıl Çalışır?

Her motorun hangi botu, hangi kontrolü ve hangi belgesi olduğunu tek sayfada topladık. Belgelenmeyen yerde "belge yok" yazıyoruz.

AI Visibility Turkey, Zen Media, Optimum7 ve ecommerce.com'un Türkiye'deki çatısıdır.

AI Visibility Turkey editör ekibi Yayın: Son güncelleme: 12 dk okuma
İçindekiler
  1. Özet tablosu
  2. Google AI Bakışı ve AI Modu
  3. ChatGPT (OpenAI)
  4. Perplexity
  5. Claude (Anthropic)
  6. Microsoft Copilot ve Bing
  7. Grok (xAI)
  8. DeepSeek
  9. Yerel not: Türkiye
  10. Bot kararı

Bir markanın hangi motorda görünebileceği, önce o motorun botuna erişimle, sonra içeriğin kalitesiyle ilgilidir. Aşağıdaki bilgilerin tamamı motorların kendi yayınladığı belgelere dayanır; araştırmamızda bulamadığımız yerleri açıkça belirtiyoruz.

Bot adları ve ayarlar zamanla değişir. Karar vermeden önce ilgili belgeyi kaynak bağlantısından yeniden kontrol edin.

Özet tablosu

Görünmek için neye izin vermeniz gerektiği, eğitim kontrolü ve kaynak seçiminin belgelenip belgelenmediği.

Tabloyu yana kaydırabilirsiniz.

Motor karşılaştırması: tarayıcılar, kontroller ve kaynak seçimi belgesi
MotorTarayıcı / araçGörünmek içinEğitim kontrolüKaynak seçimi belgeli mi?
Google AI Bakışı ve AI ModuGooglebot; Google-Extended belirteciSayfa indeksli ve snippet'e uygunGoogle-Extended (Gemini eğitimi ve grounding); Arama'yı etkilemezUygunluk koşulları belgeli; sıralama ölçütleri bulduğumuz belgelerde yok
ChatGPT (OpenAI)OAI-SearchBot, GPTBot, ChatGPT-UserOAI-SearchBot'a izinGPTBot (ayrı ayar)Hayır, yalnızca tarayıcılar belgeli
PerplexityPerplexityBot, Perplexity-UserPerplexityBot'a izinTemel model eğitimi için taramadığını belirtiyorHayır, ölçütler belgelenmemiş
Claude (Anthropic)ClaudeBot, Claude-SearchBot, Claude-UserClaude-SearchBot ve Claude-User'a izinClaudeBotTarayıcılar belgeli; sıralama ölçütleri bulduğumuz belgelerde yok
Microsoft Copilot ve BingBingbot; Bing Webmaster AI PerformanceBing indeksi ve Microsoft'un içerik tavsiyeleriBu araştırmada ayrı bir belge bulmadıkKısmen: içerik tavsiyesi var, sıralama ölçütü yok
Grok (xAI)Gerçek zamanlı web arama aracıWeb'de bulunabilir ve gezilebilir olmakBu araştırmada belge bulmadıkKısmen: araç ve atıf davranışı belgeli, ölçütler değil
DeepSeekBelge yokBelge yokBelge yokHayır, birincil belge bulamadık

"Belge yok" ifadesi, araştırmamızda birincil bir belge bulamadığımız anlamına gelir; böyle bir şeyin var olmadığını iddia etmiyoruz.

Google AI Bakışı ve AI Modu

Google

Google AI Bakışı ve AI Modu

Motorun kendi belgesi

Her iki özellik de destekleyici bağlantılar gösterir. AI Modu, sorgu yayılımıyla birçok ilgili aramayı çalıştırarak klasik aramadan daha geniş bir bağlantı kümesine ulaşabilir. AI Bakışları ise yalnızca Google'ın sistemleri faydalı bulduğunda görünür.

  • Googlebot: indeksleme; yapay zeka özelliklerinde yer almanın ön koşulu
  • Google-Extended: Gemini eğitimi ve grounding için robots.txt belirteci

nosnippet, data-nosnippet, max-snippet ve noindex gösterimi sınırlar. Google-Extended, Arama'ya dahil olmayı etkilemez.

Kaynak: Google Search Central: AI features ↗

Bilmeniz gerekenler

  • Google'a göre ek teknik şart yok ve özel bir "yapay zeka dosyası" ya da şema gerekmiyor; indeksleme ve görüntüleme hiçbir zaman garanti değil.
  • Yapay zeka özelliklerinden gelen trafik Search Console Performans raporunda "Web" arama türü içinde sayılır; yapay zekaya özel ayrı bir rapor yok.
  • Google'ın kendi tavsiyesi: özgün içerik, iyi sayfa deneyimi, görünür metinle uyuşan yapılandırılmış veri, güncel Merchant Center ve İşletme Profili verisi.
  • Türkiye'de AI Bakışı ve AI Modu 18 Şubat 2026'dan itibaren Türkçe olarak kademeli açıldı (basın haberi). Ayrıntılar için Türkiye makalemize bakın.
  • Çıkarımımız: Google tarafında GEO büyük ölçüde güçlü SEO artı varlık ve veri düzenidir; Google'a özgü gizli bir "yapay zeka hilesi" iddia etmiyoruz.

Kaynak: Google: Succeeding in AI search ↗; Google: common crawlers ↗; Webrazzi ↗

ChatGPT (OpenAI)

OpenAI

ChatGPT

Motorun kendi belgesi

Görünmek için OAI-SearchBot'a ve OpenAI'ın yayımladığı IP aralıklarına izin vermeniz gerekir. İzin vermeyen siteler ChatGPT arama cevaplarında yer almaz; yalnızca gezinme bağlantısı olarak görünebilir.

  • OAI-SearchBot: siteleri ChatGPT aramasında gösterir
  • GPTBot: eğitim için kullanılabilir; arama ayarından bağımsız
  • ChatGPT-User: kullanıcı isteğiyle sayfa getirir; robots.txt uygulanmayabilir

Ayar değişiklikleri yaklaşık 24 saatte etkili olur.

Kaynak: OpenAI: botlar ↗

Bilmeniz gerekenler

  • Arama ve eğitim ayrı ayarlardır: GPTBot'u engelleyip OAI-SearchBot'a izin vermek mümkündür.
  • ChatGPT-User kullanıcı tetiklidir; robots.txt bu bot için geçerli olmayabilir.
  • OpenAI'ın kaynakları nasıl seçip sıraladığı belgelenmemiştir.
  • Basın, ChatGPT'nin Türkiye'de en çok kullanılan yapay zeka asistanı olduğunu bildiriyor; kesin oran vermiyoruz.

Kaynak: Türkiye Today (basın haberi) ↗

Perplexity

Perplexity

Perplexity

Motorun kendi belgesi

Perplexity, PerplexityBot'un temel model eğitimi için tarama yapmadığını belirtiyor. Belge, kaynakların nasıl seçildiğini ya da sıralandığını açıklamıyor.

  • PerplexityBot: siteleri Perplexity aramasında gösterir ve bağlantı verir
  • Perplexity-User: kullanıcı isteğiyle sayfa getirir; genellikle robots.txt'i yok sayar

Kaynak: Perplexity: botlar ↗

Bilmeniz gerekenler

  • Seçim ölçütleri yayımlanmamış; bu alandaki her iddia bir tahmindir.
  • Perplexity-User'ın robots.txt'i genellikle dikkate almaması, engelleme kararlarınızı etkiler.
  • Ahrefs'in Haziran 2025 çalışmasında (satıcı araştırması) Perplexity'de YouTube %16,1 ve Wikipedia %12,5 ile ilk 10'daydı; tek ay, yalnızca ilk 10.

Kaynak: Ahrefs (satıcı araştırması, Haziran 2025) ↗

Claude (Anthropic)

Anthropic

Claude

Motorun kendi belgesi

Anthropic'e göre son iki botu engellemek Claude arama cevaplarındaki görünürlüğü azaltabilir.

  • ClaudeBot: eğitim verisi
  • Claude-User: kullanıcının sorusu gerektirdiğinde sayfa getirir
  • Claude-SearchBot: arama alaka düzeyi için indeksleme

Anthropic, IP engellemeyi önermiyor; tarayıcı IP'leri claude.com/crawling/bots.json adresinde yayımlanıyor.

Kaynak: Anthropic: web taraması ↗

Bilmeniz gerekenler

  • Eğitim (ClaudeBot) ile arama görünürlüğü (Claude-SearchBot, Claude-User) ayrı kararlardır.
  • Kaynak sıralama ölçütlerini bulduğumuz belgelerde bulamadık.

Microsoft Copilot ve Bing

Microsoft

Microsoft Copilot ve Bing

Motorun kendi belgesi

Bing Webmaster Tools'taki 'AI Performance' (genel önizleme) Copilot, Bing yapay zeka özetleri ve ortak entegrasyonlardaki atıfları raporlar: toplam atıf, ortalama atıf alan sayfa, grounding sorguları (örnek), sayfa bazında atıf etkinliği ve görünürlük eğilimleri.

  • Bingbot: Bing indeksleme

Yalnızca atıf sayısı raporlanır; cevap içindeki yerleşim raporlanmaz.

Kaynak: Microsoft Bing: AI Performance (Ekim 2025) ↗

Bilmeniz gerekenler

  • Microsoft Advertising (8 Ekim 2025) başlık, H1 ve meta uyumu, soru ve kısa doğrudan cevap, liste ve tablo, JSON-LD önerir; kilit cevapların sekme ya da akordeonda gizlenmemesini ve bilginin yalnızca PDF ya da görselde bırakılmamasını ister.
  • Bing dizininin Copilot ya da ChatGPT için veri tabanı olduğu iddiası yalnızca üçüncü taraf bloglarda geçiyor; birincil belgede doğrulanmadığı için gerçek olarak sunmuyoruz.
  • AI Performance, Türkiye'deki sitenizin Copilot ve Bing'deki atıflarını doğrudan görmenin en somut yollarından biridir.

Kaynak: Bing Webmaster Blog ↗; Microsoft Advertising ↗

Grok (xAI)

xAI

Grok

Motorun kendi belgesi

xAI'nin belgelerine göre Grok'un web arama aracı gerçek zamanlı arama yapar, sayfalara göz atar ve tüm atıfları döndürür; satır içi atıfları ise model kendisi ekler.

Kaynak: xAI: web arama aracı ↗

Bilmeniz gerekenler

  • Belgede adı verilmiş ayrı bir tarayıcı bulamadık; bu yüzden bot adı uydurmuyoruz.
  • Gerçek zamanlı aramaya dayandığı için güncel, taranabilir ve net sayfalar öne çıkar (çıkarımımız, belgeye dayalı değil).
  • Kaynak seçimine dair birincil belge bulamadık.

Kaynak: xAI: atıflar ↗

DeepSeek

Belge yok

DeepSeek'in kaynakları nasıl seçtiğine dair birincil bir belge bulamadık. Bu yüzden bu motor için somut bir iddiada bulunmuyoruz; yalnızca web tabanlı cevap üretiminin genel ilkelerinin geçerli olduğunu söylüyoruz.

Yerel not: Türkiye'de klasik arama

Türkiye'de klasik aramada Google önde, Yandex güçlü ikinci. StatCounter'ın Ekim 2026 verisi Google'ı %76,85, Yandex'i %21,63 gösteriyor; StatCounter Türkiye için dalgalıdır ve kaynaklar birbiriyle çelişir, bu yüzden yalnızca yönü kullanıyoruz. Yandex için yapay zekaya özgü bir iddiada bulunmuyoruz. Ayrıntılar: Türkiye verileri.

Kaynak: StatCounter, Ekim 2026 ↗

Bot kararı: cevaplarda görünmek mi, eğitime izin vermek mi?

Motorların belgelerine göre arama botları ile eğitim botları ayrı ayarlardır. Bu bir teknik değil, bir iş kararıdır.

Tabloyu yana kaydırabilirsiniz.

robots.txt seçenekleri, etkileri ve kime uyduğu (etki sütunu motor belgelerine, 'kime uyar' sütunu bizim görüşümüze dayanır)
SeçenekNe olur (belgelere göre)Kime uyar (bizim görüşümüz)
Arama botlarına izin, eğitim botlarına ret (ör. OAI-SearchBot izin, GPTBot ret)Site arama cevaplarında yer alabilir; eğitim kullanımı ayrı olarak kapatılır.Cevaplarda görünmek isteyen ama içeriğinin eğitimde kullanılmasını istemeyen markalar
Hepsine izinHem arama hem eğitim kullanımı mümkün.Yaygın tanınırlığı ve içerik yayılımını öncelik sayan markalar
Arama botlarına retSite ilgili motorun arama cevaplarında yer almaz (ChatGPT örneğinde yalnızca gezinme bağlantısı olarak görünebilir).Görünürlükten bilinçli olarak vazgeçen, içeriğini tamamen korumak isteyen yayıncılar
Hiç ayar yapmamakVarsayılan davranış kullanılır; CDN ya da WAF botları sessizce engelliyor olabilir.Hiçbir markaya önermeyiz: önce mevcut durumu denetleyin

robots.txt ayrıntıları için yapay zeka tarayıcıları ve robots.txt rehberine bakın.

Botlar sitenize ulaşabiliyor mu?

Web sitenizi iletin; robots.txt, CDN ve indeksleme durumunu birlikte inceleyelim. E-posta ile size dönelim.

Yapay Zeka Görünürlük Analizi Talep Edin Teknik erişim hizmeti akin@ecommerce.com