Rehber
Yapay Zeka Motorları Kaynakları Nasıl Seçer?
Çoğu motor tarayıcılarının nasıl çalıştığını belgeliyor; kaynakları nasıl sıraladığını ise neredeyse hiçbiri yayımlamıyor. Bu sayfa, bilinenle bilinmeyeni ayrı tutar.
AI Visibility Turkey, Zen Media, Optimum7 ve ecommerce.com'un Türkiye'deki çatısıdır.
Üç adım: tara, getir, üret ve alıntıla
Hangi motoru incelerseniz inceleyin, bir kaynağın cevapta yer alması üç kapıdan geçmeyi gerektirir.
Tarama ve indeksleme. Motorun botu sayfanıza ulaşıp onu okuyabilmeli. Google için sayfa indekslenmiş ve snippet ile gösterilmeye uygun olmalıdır; OpenAI için OAI-SearchBot, Perplexity için PerplexityBot erişimi gerekir.
Getirme. Soru geldiğinde motor, indeksindeki ya da gerçek zamanlı aradığı sayfalardan ilgili olanları seçer. Google'a göre AI Modu bunu sorgu yayılımıyla yapar: soruyu alt konulara bölüp birçok ilgili aramayı birlikte çalıştırır.
Üretim ve atıf. Model cevabı yazar ve bazı kaynakları gösterir. Hangisinin gösterileceğine büyük ölçüde motor karar verir; örneğin xAI, satır içi atıfları modelin kendisinin eklediğini belirtir.
Kaynak: Google Search Central: AI features ↗; OpenAI botları ↗; Perplexity botları ↗; xAI: atıflar ↗
Erişim kapısı: botlar sizi çekemiyorsa alıntılanamazsınız
En sık gözden kaçan sorun budur ve motorların kendi belgelerinde yazılıdır.
İndeksli ve snippet'e uygun
Google'a göre AI Bakışı ve AI Modu için ek teknik şart yok; sayfa indekslenmiş ve snippet ile gösterilmeye uygun olmalı. Yer almak hiçbir zaman garanti edilmez.
OAI-SearchBot erişimi
OpenAI'a göre OAI-SearchBot siteleri ChatGPT aramasında gösterir. Bu bota izin vermeyen siteler ChatGPT arama cevaplarında yer almaz (yine de gezinme bağlantısı olarak görünebilir). Değişikliklerin etkisi yaklaşık 24 saat sürer.
Claude-SearchBot ve Claude-User
Anthropic'e göre bu iki botu engellemek Claude arama cevaplarındaki görünürlüğü azaltabilir. ClaudeBot ise eğitim verisi içindir; ayrı bir karardır.
PerplexityBot
Perplexity'ye göre PerplexityBot siteleri Perplexity aramasında gösterir ve bağlantı verir; temel model eğitimi için tarama yapmadığını belirtiyor. Perplexity-User, kullanıcı isteğiyle sayfa getirir ve genellikle robots.txt'i dikkate almaz.
Kaynak: Google ↗; OpenAI ↗; Anthropic ↗; Perplexity ↗
yapay zeka tarayıcıları ve robots.txt rehberi → · Motor motor ayrıntılar →
Neyin alıntılandığına dair kanıtlar
Motorlar sıralama ölçütlerini yayımlamadığı için dışarıdan yapılan çalışmalara bakıyoruz. Bunlar satıcı araştırmalarıdır ve sınırları vardır.
Satıcı araştırması Ahrefs, Haziran 2025 için yaklaşık 78,6 milyon yapay zeka cevabını (AI Bakışı, ChatGPT ve Perplexity) inceledi. Aşağıdaki tablo, her motorun en çok anılan ilk 10 kaynağı arasında yer alan platformların payını gösterir.
Tabloyu yana kaydırabilirsiniz.
| Platform | ChatGPT | Perplexity | AI Bakışı |
|---|---|---|---|
| Wikipedia | %16,3 | %12,5 | %8,4 |
| YouTube | İlk 10'da yok | %16,1 | %9,5 |
| İlk 10'da yok | İlk 10'da yok | %7,4 (yalnızca AI Bakışı ilk 10) | |
| Quora | İlk 10'da yok | İlk 10'da yok | %3,6 (yalnızca AI Bakışı ilk 10) |
Kaynak: Ahrefs: yapay zeka asistanlarında en çok alıntılanan alan adları
Bu rakamları nasıl okumalı
Bu, bir satıcının kendi çalışmasıdır; tek bir aya ve yalnızca ilk 10 listelerine dayanır. Başka çalışmalar sayma yöntemi farklı olduğu için çok farklı oranlar bildiriyor; bu yüzden tek bir yüzdeyi evrensel gerçek gibi sunmuyoruz. Güvenle söyleyebileceğimiz sonuç şudur: üçüncü taraf platformlar (Wikipedia, Reddit, YouTube, haber siteleri) çok alıntılanıyor; Google'ın organik ilk 10'u ile örtüşme kısmi ve motora göre değişiyor.
Bunun pratik anlamı: yalnızca kendi sitenizi düzeltmek çoğu zaman yetmez; motorların zaten başvurduğu üçüncü taraf kaynaklarda da anılmanız gerekir. yapay zeka cevaplarında hangi siteler kaynak gösteriliyor? →
İçerik biçimi: motorların kendi tavsiyeleri
Sıralama formülü yayımlanmıyor, ama Google ve Microsoft hangi içeriğin kullanılabilir olduğuna dair yazılı tavsiye veriyor.
Google'ın tavsiyesi
- Benzersiz, sıradan olmayan içerik
- İyi sayfa deneyimi ve indekslenebilir sayfalar
- Görünür metinle uyuşan yapılandırılmış veri
- Güncel Merchant Center ve İşletme Profili verisi
- Yalnızca tıklamayı değil, ziyaretin değerini ölçmek
Microsoft Advertising'in tavsiyesi (8 Ekim 2025)
- Başlık, H1 ve meta açıklamayı birbirine uydurun
- Açıklayıcı H2 ve H3 başlıkları kullanın
- Soru ve ardından kısa, doğrudan cevap yazın
- Liste ve tablolardan yararlanın, JSON-LD ekleyin
- Kilit cevapları sekme ya da akordeon içine gizlemeyin
- Bilgiyi yalnızca PDF ya da görselde tutmayın
- Tek başına anlaşılan, alıntılanabilir cümleler yazın
Kaynak: Microsoft Advertising ↗
Akademik tarafta GEO makalesi (KDD 2024) kaynak göstermenin, alıntı eklemenin ve istatistik eklemenin görünürlüğü artırdığını, anahtar kelime doldurmanın ise iyi sonuç vermediğini bildiriyor. Makale canlı ChatGPT ya da Google üzerinde değil, bir araştırma motorunda ve GEO-bench veri kümesinde test edildi; aynı artışı vaat etmiyoruz.
Kaynak: arXiv 2311.09735 ↗
Bilinmeyenler: nerede bilgi bitiyor?
Bu bölümü sayfanın en önemli kısmı sayıyoruz. Bilmediğimizi bilmediğimiz biçimde sunmuyoruz.
Belge yok
Belge yok
- ChatGPT ve Perplexity sıralama ölçütleri. Yalnızca tarayıcı belgeleri yayımlanmış; kaynakların nasıl seçildiği ya da sıralandığı açıklanmıyor. Perplexity bunu belgesinde anlatmıyor.
- DeepSeek. Kaynak seçimine dair birincil bir belge bulamadık. "Web tabanlı cevap üretiminin genel ilkeleri geçerli" demenin ötesine geçmiyoruz.
- Bing dizini ile Copilot ve ChatGPT ilişkisi. Bing dizininin bu asistanlara veri sağladığı yönündeki iddialar yalnızca üçüncü taraf bloglardan geliyor; birincil belgede doğrulanmadı, bu yüzden gerçek olarak sunmuyoruz.
- Türkçe atıf çalışmaları. Türkçe sorgularda hangi kaynakların alıntılandığını inceleyen bir çalışma bulamadık. Motorların bir dili atıf için tercih ettiğine dair kanıt da yok.
Kaynak: Perplexity belgeleri ↗
Bu bizim işimize ne anlatıyor?
Sıralama formülü yok, ama üç kaldıraç net. Biz de çalışmamızı buna göre kurguluyoruz.
Erişilebilir olun
Botlar sitenizi çekebilmeli: robots.txt politikası, CDN ve WAF izinleri, sunucu taraflı HTML, indeksleme. Hangi botlara izin vereceğiniz bir iş kararıdır.
Net ve alıntılanabilir olun
Soru odaklı başlıklar, kısa doğrudan cevaplar, tablolar, özgün veri ve kaynaklı bilgi. Yapılandırılmış veri, görünür metinle uyuşmalı.
Başka yerlerde de anılın
Motorların zaten kaynak gösterdiği yayınlarda, dizinlerde ve topluluklarda anılmak. Bu, dijital PR işidir; markaya göre etkisi kanıtlanmış değil, bir stratejidir.
Grup olarak bu işi böyle bölüştürüyoruz: dijital PR tarafında Zen Media'nın yayınlanmış çalışmaları, teknik ve içerik uygulamasında Optimum7'nin e-ticaret geliştirme ve dijital pazarlama deneyimi. Hizmetlerimiz: teknik tarama ve erişim, içerik ve varlık optimizasyonu, dijital PR ve atıf inşası.
Sitenizi hangi botlar görebiliyor, hangi motorlar sizi anıyor?
Web sitenizi ve konularınızı iletin; ölçümle başlayalım. E-posta ile size dönelim.